UNUTKANLIK



ÖZET

Unutkanlık, özellikle 65 yaşın üzerindeki insanlarda ortaya çıkan hafıza ve zihinsel kapasite kaybına neden olan zihinsel bir performans bozukluğudur. Hastalığın evresine bağlı olarak, etkilenen kişinin günlük yaşamını önemli ölçüde etkileyebilir. Öyle ki diğer insanların yardımını gerektirebilir veya tamamen bağımlı olabilir. Unutkanlık vakalarının çoğu Alzheimer tipindedir.
Unutkanlık belirtileri çok çeşitlidir. Unutkanlığı olan hastaların hem sosyal davranışı hem de motivasyonu veya kişiliği değişir. Etkilenme derecesine bağlı olarak; hafif, orta ve ağır unutkanlık arasında bir ayrım yapılır. Unutkanlığın ana semptomu, ilk başta kısa süreli hafızayı etkileyen hafıza kaybıdır. Unutkanlıkta diğer olası ağır belirtiler şunlardır; ilgisizlik, huzursuzluk, saldırganlık, depresif ruh hali, yeni fobiler edinme, takıntı, uyku düzeni bozukluğu

TANIM

Dünya Sağlık Örgütü, unutkanlığı birden fazla fonksiyon eksikliğinin olduğu, genellikle kronik veya ilerleyici nitelikteki beyin sorunları nedeniyle bir sendrom olarak tanımlar. Unutkanlık, bilinç düzeyini değiştirmeden hastanın sosyal olarak yanlış ayarlanmasına neden olan organik bir yapıda bilişsel işlevlerin küresel olarak bozulmasına karşılık gelir. Bir dizi sırayı planlama, organize etme, sürdürme gibi yürütücü işlevler adı verilen birkaç aşamada beyin performansı gerektiren aktiviteler gerçekleştirilemez. Bilişsel bozulmanın unutkanlık ile aynı olmadığını unutmayın çünkü yaşla ilgili bilişsel bozukluklar olabilir.

NEDENLERİ

Çoğu durumda, hafıza kaybına ve entelektüel kapasiteye yol açan nöronal bozukluk, alzheimer tipi nörodejeneratif hastalığın çerçevesi içinde meydana gelir. Sebepler genellikle arterioskleroz, inme veya serebral enfarktüsün neden olduğu gibi beynin vasküler bozukluklarında yatmaktadır. Bu şekilde oluşan unutkanlıklar ilerleyici olabilir. Bazı unutkanlıkların ise tetiklenmeleri başka hastalıklarda başlar. Örneğin; enfeksiyon, zehirlenme, beyinde oksijen eksikliği, tiroid bezi bozuklukları, diyabet. Sağlıksız beslenme alışkanlıkları, uyku bozuklukları, vitamin eksiklikleri ve depresyon; unutkanlığı tetikleyen nedenlerden bazılarıdır.

SEMPTOMLAR

Unutkanlık, bilişsel yetenekleri etkileyen bir beyin hastalığıdır.
Hafızanın bozulması: Aynı sorunun tekrarlanması, konuşmaların ayrıntılarının unutulması, planların, randevuların, makbuz ödemelerinin ya da en son izlenen filmlerin ayrıntılarının unutulması.
Bununla birlikte bilişsel bozulmayı yaşla birlikte doğal olarak ortaya çıkan hafıza bozulmasından ayırmak önemlidir.
Yürütme işlevindeki bozulma: Bir faaliyete başlama zorluğu veya iş ya da boş zamanlardaki karmaşık becerileri yerine getirme zorluğu.
Görsel becerilerde zorluk: Klavyeyi, tornavidayı veya dikişi kullanmak gibi manuel koordinasyon gerektiren aktivitelerde zorlanma.
Sosyal davranış becerilerinin bozulması: Kişilikteki değişiklikler, ilgisizlik, tecrit, sosyal ilişkilere ilgi kaybı.
Dildeki zorluklar: Akıcı konuşamama, nesnelerin isimlendirilmemesi, cümle kurmada bozukluk

TEŞHİS

Unutkanlığın kesin teşhisi nispeten basit yollarla elde edilebilir. Etkilenen beyin performansının tipik belirtileri, insanların davranış şekli ve titiz bir inceleme, unutkanlık şüphesini hızlıca doğrular.
Nöropsikolojik testler ile unutkanlık değerlendirilebilir. Bu testler, özellikle unutkanlığın erken bir aşamasında önemli teşhis kılavuzları sağlayabilir. Değişiklikleri algılayan kişiler, zihinsel performans bozukluklarını tespit etmek ve değerlendirmek için yararlı bilgiler sağlayabilir. Unutkanlık nedenlerini netleştirmek için ek testler yapılır. Temel tanı, tam bir fizik muayene, kan testi ve elektrofizyolojik (EKG) prosedürlerini içerir. Şüpheli nedene bağlı olarak özel ek tanı prosedürleri uygulanabilir.

DİYET

Unutkanlığı önlemek veya iyileşmeyi desteklemek için sağlıklı besinler şunlardır.

  • Kolesterolü düşüren ürünler; badem, avokado, arpa, baklagiller, mercimek, yaban mersini, yulaf, keten tohumu yağı
  • Bazı bilim adamları akdeniz diyetinin unutkanlığı önemli ölçüde azalttığına inanıyor; diyet az miktarda et ve et ürünü, zeytinyağı, birçok sebze, fındık, meyve, ton balığı ve somon balığı içerir
  • Kötü kolesterolü düşüren besinler; kefir, yağsız et, tavuk eti, morina, levrek, karides, kalamar, lahana turşusu, rutabaga, zerdeçal, safran, adaçayı, tarçın, limon otu
  • En son bilimsel araştırmalara göre, kafein beynin kan damarlarındaki kolesterol plaklarının "tahrip olmasına" katkıda bulunur; kafeine hassas bünyeniz yoksa kahve tüketin

ZARARLI BESİNLER

Unutkanlığın ve gelişiminin önlenmesi için kolesterol içeren yiyecekleri yemekten kaçınmalısınız.

  • Hayvan yağı içeren yemekler ve yağlı etler
  • Hayvansal gıdalar; et suyu, kemik suyu ve yumurta sarısı
  • Sakatatlar; böbrek, beyin, karaciğer
  • Süt ve süt ürünleri; peynir, ekşi krema
  • Hamur işi, beyaz ekmek, mayonez, şeker

Bize Ulaşın !

Sorularınız için bize ulaşın.